Ubuntu 26.04 დისტრიბუტივის რელიზი

გამოქვეყნდა Ubuntu 26.04 “Resolute Raccoon”-ის ოფიციალური რელიზი, რომელიც მიეკუთვნება გრძელვადიანი მხარდაჭერის (LTS) მქონე გამოცემების კატეგორიას. მისი განახლებები ფორმირდება 15 წლის განმავლობაში (5 წელი – სტანდარტულად, პლუს კიდევ 10 წელი Ubuntu Pro სერვისის მომხმარებლებისთვის). საინსტალაციო ასლები შექმნილია შემდეგი ვერსიებისთვის: Ubuntu, Ubuntu Server, Lubuntu, Kubuntu, Ubuntu Budgie, Ubuntu Studio, Xubuntu, UbuntuKylin (რედაქცია ჩინეთისთვის), Ubuntu Unity, Edubuntu და Ubuntu Cinnamon.

ძირითადი ცვლილებები:

• სამუშაო გარემო განახლდა GNOME 50 ვერსიამდე, რომელშიც ამოღებულია X11 პროტოკოლის მხარდაჭერა, დანერგილია ფანჯრების მართვის ახალი ინტერფეისი, გაფართოებულია ადაპტური დიზაინის შესაძლებლობები, გაუმჯობესებულია განახლების მაღალი სიხშირისა და VRR (Variable Refresh Rate) ტექნოლოგიის მხარდაჭერა, დამატებულია Wayland-პროტოკოლის color-management-v2 მხარდაჭერა ფერების მართვისთვის.

• ნაგულისხმევად გამოიყენება მულტიმედიური პლეერი Showtime (Totem-ის ნაცვლად) და GNOME Resources (სისტემური მონიტორის ნაცვლად სისტემური რესურსების მოხმარების თვალყურის დევნებისთვის). რეალიზებულია GNOME Shell-ში ეკრანის გამადიდებლების ავტომატური აქტივაციის შესაძლებლობა თამაშების გაშვებისას და ვებ-კამერების გააქტიურება snap-აპლიკაციების გაშვებისას.
• გაუმჯობესდა snap ფორმატის აპლიკაციების ინტეგრაცია და დაცვის სისტემა, გამოიყენება XDG Desktop Portal აპლიკაციების მიერ იზოლირებული გარემოს გარეთ არსებულ რესურსებზე წვდომის სამართავად. მაგალითად, snap-აპლიკაციებიდან შესაძლებელია პირდაპირი წვდომის მოთხოვნა USB პორტებზე ან ეკრანის აქტივობის მონიტორინგისა და ჩაწერის ფუნქციებზე. ასევე შემოღებულია USB-დამგროვებლებზე გადაცემულ მონაცემებზე წვდომის ინტეგრაცია. დამატებულია snap-აპლიკაციების სწრაფი გაშვება მომხმარებლის GNOME გარსში.
• კონფიგურატორის “Privacy & Security” განყოფილებაში დაემატა სექცია “Telemetry” Ubuntu Insights გარე აპლიკაციებისთვის სისტემის შესახებ ინფორმაციის გაგზავნის დასაყენებლად (მაგალითად, ასწყობის პროცესის მონიტორინგის სერვისებისთვის). მოცემულ სექციაში დეტალიზებულია მონაცემთა გაგზავნის დონეები და მოცემულია სრული უარის თქმის შესაძლებლობა. პარამეტრი მომხმარებელს სთავაზობდება ინსტალაციის ეტაპზე საწყისი გამართვის ოსტატში (GNOME Initial Setup). წვდომის სამართავად Ubuntu ითხოვს მომხმარებლის აშკარა თანხმობას.
• Ubuntu Desktop 26.04-ის მინიმალური სისტემური მოთხოვნები გაიზარდა 4-დან 6 გბ ოპერატიულ მეხსიერებამდე (ბოლოს მოთხოვნები 2018 წელს გაიზარდა, როდესაც მინიმალური მაჩვენებელი 1-დან 4 გბ-მდე ავიდა). გასაშვებად ასევე საჭიროა მინიმუმ ორბირთვიანი CPU 2 GHz სიხშირით და 25 გბ ადგილი დისკზე. Ubuntu Server 26.04-ისთვის მოთხოვნები შეადგენს მინიმუმ 1.5 გბ ოპერატიულ მეხსიერებას და 4 გბ-ს დისკზე.
• გაუმჯობესდა სტაბილურობა და წარმადობა NVIDIA GPU-ს მქონე სისტემებზე Wayland-ის გამოყენებისას.
• გაფართოვდა ავტომატური დაშიფვრის გამოყენების შესაძლებლობები, რაც არ საჭიროებს მომხმარებლის მიერ პაროლის შეყვანას ჩატვირთვისას, გასაღებების დეშიფრაციისთვის საჭირო პარამეტრების TPM-ში (Trusted Platform Module) შენახვის წყალობით. უზრუნველყოფილია დისკის სრული დაშიფვრის შესაძლებლობა TPM-ზე დაფუძნებული დამკვეთების აღჭურვილობისთვის. დაემატა PIN-კოდით აუთენტიფიკაციის მხარდაჭერა დაშიფვრის გასაღებების დასაცავად. დისტრიბუტივში გამართულია მუშაობა დაშიფვრის გამოსაყენებლად.

• გაუმჯობესდა სისტემური მონიტორი, რომელიც საშუალებას იძლევა დეტალურად ვადევნოთ თვალი იზოლირებულ კონტეინერებში გაშვებული აპლიკაციების დატვირთვას, მაგალითად, snap-პაკეტიდან გაშვებისას და სისტემურ რესურსებზე წვდომისას. უზრუნველყოფილია კონტეინერების დამატებითი იზოლაცია AppArmor მექანიზმების გამოყენებით.
• ჩატარდა სამუშაოები პაკეტების ძიებისა და განახლების პროცესის ოპტიმიზაციისთვის. App Center გადაორიენტირდა, როგორც ერთიანი ინტერფეისი სისტემაში დაინსტალირებული ყველა ტიპის აპლიკაციის (snap ან deb ფორმატში) მართვისთვის.
• გამოცხადდა virt-hwe (Hardware Enablement) ტესტირების წინასწარი ფაზა, რომელიც აწვდის ბირთვს ჰოსტისა და სტუმარი სისტემებისთვის ახალი ვერსიების ბაზაზე Ubuntu 26.04.x-ის შუალედური განახლებებიდან, ისევე როგორც სტანდარტულ დისტრიბუტივში მიეწოდება Linux ბირთვის ახალი ვერსიები. virt-hwe პაკეტის შემადგენლობაში შედის qemu-hwe, libvirt-hwe, seabios-hwe და edk2-hwe პაკეტები. მოცემული ვერსიების დასატესტად შესაძლებელია ubuntu_virt_helper უტილიტის გამოყენება სტუმარი სისტემების ავტომატიზაციისა და გაშვებისთვის.
• Ubuntu Server-ის ინსტალატორში რეალიზებულია OEM და HWE დრაივერების ავტომატური ჩამოტვირთვა იმ განახლებების დამატებით, რომლებიც აუცილებელია ტექნიკის მხარდაჭერის დონის ასამაღლებლად.
• სტანდარტულ ნაკრებში დაემატა პაკეტი authd ცენტრალიზებული აუთენტიფიკაციის გასამარტივებლად ღრუბლოვანი იდენტიფიკაციის პროვაიდერების მეშვეობით, როგორიცაა MS Entra ID და Google Cloud Identity.
• განახლდა პროგრამების ვერსიები, მათ შორის Linux 7.0 ბირთვი, systemd 259.5, glibc 2.43, Chrony 4.8, LibreOffice 26.2.2, VLC 3.0.23, GIMP 3.2.2, GStreamer 1.28, GTK 4.22.2, Qt 6.10.2, OpenSSL 3.5.6, BlueZ 5.85, CUPS 2.4.16, Snapd 2.74.1, Pipewire 1.6.2, Mesa 26.0.3.
• განახლდა დეველოპერებისთვის განკუთვნილი სტეკები: LLVM 21, GCC 15.2, Python 3.13, OpenJDK 25, PHP 8.5.2, Go 1.25, .NET 10, Rust 1.93.1, strace 6.19, PostgreSQL 18, MariaDB 11.8.6, MySQL 8.4.8, Valkey 9.0.3.
• განახლდა სერვერული პაკეტები: Samba 4.23, Exim 4.99.1, Postfix 3.10.6, unbound 1.24.2, multipath-tools 0.12.2, OpenLDAP 2.6.10, containerd 2.2.1, runc 1.4.0, Docker 29, libvirt 12.0.0, QEMU 10.2.1, EDK2 2025.11, Netplan 1.1.2, cloud-init 26.1, OpenStack 2026.1, HAProxy 3.2, Apache httpd 2.4.65, Nginx 1.28.2, OpenSSH 10.2.
• sudo-rs უტილიტაში, რომელიც ანაცვლებს ძველ sudo-ს, ნაგულისხმევად დაემატა პაროლის მასკის შეყვანის მხარდაჭერა (ფიფქების ჩვენება შეყვანისას). მოცემული ფუნქციის გამოსართავად /etc/sudoers ფაილში დაემატა პარამეტრი “Defaults !pwfeedback”.
• Rust ენაზე დაწერილი პროგრამებისთვის უზრუნველყოფილია cargo-auditable მეტამონაცემების გაფართოების გამოყენება, რომელიც შესასრულებელ ფაილში აშენებს ინფორმაციას კომპილაციისას გამოყენებული გარე დამოკიდებულებების შესახებ. ეს საშუალებას იძლევა უსაფრთხოების ცენტრალიზებულ სისტემაში მოხდეს პროგრამული პაკეტების მოწყვლადი ვერსიების შესაბამისობის დადგენა. მეტამონაცემები ჩართულია პაკეტებისთვის: alacritty, bat, du-dust, eza, fd-find, hyperfine, ripgrep, sd და sudo-rs.
• შემადგენლობაში შევიდა DPC++ (Data Parallel C++) ინსტრუმენტები და ბიბლიოთეკები SYCL (C++ გაფართოება) ენაზე პარალელური აპლიკაციების შესაქმნელად.
• libfprint ბიბლიოთეკაში დაემატა თითის ანაბეჭდის სკანერების მხარდაჭერა SDCP (Secure Device Connection Protocol) პროტოკოლის რეალიზაციით.
• AMD და Intel GPU-ს მქონე სისტემებისთვის ნაგულისხმევად ჩაირთო აპარატურული აჩქარების მხარდაჭერა პლეერებში VA-API სტეკის მეშვეობით.
• cgroupfs ბირთვში ნაგულისხმევად ამოქმედდა ფუნქცია ფლაგებით “nsdelegate, memory_recursiveprot, memory_hugetlb_accounting”. systemd-ში ამოღებულია cgroup v1-ის მხარდაჭერა და რეალიზებულია სერვისების გაშვების პარამეტრების მხარდაჭერა System V სისტემური სკრიპტებით.
• ნაგულისხმევად ნებადართულია დაინსტალირების პარამეტრების ავტომატური დაყენება /run/media დირექტორიაში /media-ს ნაცვლად.
• ამოღებულია blkmapd და nfs-blkmap უტილიტები, რომლებიც გამოიყენებოდა NFS-ისთვის.
• შეწყდა IBM Z z14 (LinuxONE II) და უფრო ძველი თაობის სისტემების მხარდაჭერა.
• ARM64 არქიტექტურისთვის რეალიზებულია Linux ბირთვში მოწყვლადობების მუშაობის პროცესში გასწორების სრულფასოვანი მხარდაჭერა (Livepatch) გადატვირთვის გარეშე.
• დაემატა NVIDIA CUDA, NVIDIA DOCA-OFED და AMD ROCm წინასწარი საშუალებები Ubuntu-ს საბაზისო ნაკრებში.
• გაიზარდა RISC-V არქიტექტურის პროცესორების პროფილის სტანდარტის ვერსია RVA23 (RISC-V Application), რომელშიც გაფართოებულია ინსტრუქციების ნაკრები სიჩქარისა და უსაფრთხოების ასამაღლებლად. მომავალში RISC-V ბირთვების ვერსიები ორიენტირებული იქნება RVA23 პროფილის საბაზისო რედაქციაზე, დამატებით შენარჩუნდება RVA20 პროფილის თავსებადობაც.
• სამუშაო მაგიდებსა და სერვერებზე შემოღებულია კონფიდენციალური გამოთვლების ტექნოლოგიების სრულფასოვანი მხარდაჭერა, რაც საშუალებას იძლევა დამუშავდეს დაშიფრული მონაცემები AMD SEV-SNP (Secure Encrypted Virtualization – Secure Nested Paging) და Intel TDX (Trust Domain Extensions) მეშვეობით.
• რეპოზიტორიებში დაემატა აწყობა DocumentDB 0.108-ის ბაზაზე, რომელიც Microsoft-ის ღრუბლოვანი საცავია. “main” რეპოზიტორიაში უზრუნველყოფილია MariaDB მონაცემთა ბაზის პაკეტების აწყობა. შეწყდა PostgreSQL პაკეტების აწყობა i386 არქიტექტურისთვის.
• Kerberos-ში დაემატა კონფიგურაციის ფაილების შენახვის მხარდაჭერა “/etc/krb5.conf.d” დირექტორიიდან.
• Ubuntu MATE 26.04 და Ubuntu Unity 26.04 ამოვარდნენ ოფიციალური LTS აწყობებიდან. Ubuntu MATE 26.04-ისთვის აწყობები არ ფორმირებულა. ზოგადად, Ubuntu MATE პროექტის ბედი ბოლომდე გაურკვეველი რჩება.
• Kubuntu-ში გამოყენებულია KDE Plasma 6.6, KDE Gear 25.12.3, Qt 6.10 და KDE Frameworks 6.24.0. ნაგულისხმევად გამოიყენება Wayland-ზე დაფუძნებული KDE სესია. რეპოზიტორიაში დაემატა პაკეტი “plasma-session-x11” X-სერვერზე დაფუძნებული სესიის გასაშვებად, მაგრამ მას აღარ უჭერს მხარს Kubuntu-ს გუნდი.

• Edubuntu-ში მოხდა აპლიკაციების ადაპტაცია გაფორმების თემასთან, რომელიც ახლა მოიცავს ორ სტილს (GTK4 და Qt6). ასევე დაემატა Cockpit მოდული ვებ-მართვისთვის. საბაზისო ნაკრებში შევიდა ელექტრონული წიგნების საკითხავი Foliate, RSS-კლიენტი Paperboy, მულტიმედია პლეერი GNOME Showtime (Totem-ის ნაცვლად), Arduino IDE, Raspberry Pi Imager, ქიმიური სტრუქტურების რედაქტორი GChemPaint, ქსელური შენიშვნები GNOME Notes (Gnote-ის ნაცვლად). ამოღებულია GTK2-ზე დაფუძნებული აპლიკაციები, როგორიცაა chemtool.
• Ubuntu Budgie-ში გამოიყენება Budgie Desktop 10.10.2, რომელიც პორტირებულია Wayland-ზე და ნაგულისხმევად მუშაობს labwc კომპოზიტურ სერვერზე. წინასწარ დაინსტალირებულ ვიდეოპლეერად გამოიყენება VLC, ხოლო პანელად – Crystal Dock. გაუმჯობესდა ღია თემების მართვა. გაფორმების თემაში ინტეგრირებულია ელემენტების ეფექტები და ანიმაციები.

• Xubuntu-ში უზრუნველყოფილია Xfce 4.20-ის გამოყენება. ნაგულისხმევად Wayland გამოიყენება მხოლოდ კომპოზიტორში, ხოლო სტანდარტული აპლიკაციები გადაყვანილია KStatusNotifier-ზე სისტემურ არეში ინდიკაციისთვის.
• Ubuntu Cinnamon-ში გამოყენებულია სამუშაო მაგიდის ახალი გამოშვება Cinnamon 6.4.13. gnome-font-viewer აპლიკაცია შეიცვალა font-manager-ით, რომელიც უფრო მეტად შეესაბამება Cinnamon-ის გარემოს სტილს.
• Lubuntu-ში განხორციელდა გადასვლა სამუშაო მაგიდის ახალ ვერსიაზე LXQt 2.3.

• Ubuntu Unity 26.04 აგრძელებს მიწოდებას Unity 7.7 გარსით.

• Ubuntu Studio-ში შემოთავაზებულია აუდიო-სტეკის ხმოვანი ქვესისტემის სამი ვარიანტი – კლასიკური საბაზისო შემადგენლობაში, ასევე macOS Apple-ის ელემენტებით და Windows 10-ის სტილში. კონფიგურატორი და პარამეტრების სისტემა ახლა დაწერილია Python-ზე და იყენებს GTK4 და Qt6 ბიბლიოთეკებს. საინსტალაციო ასლში დაემატა FFADO-ს მხარდაჭერა FireWire-ისთვის და უზრუნველყოფილია ძველი კონფიგურაციების მიგრაციის გზა PipeWire-ის სისტემაში.

დაემატა გიტარის ეფექტი Loopino (LV2/CLAP/VST2) დაყოვნების, რევერსისა და ციკლური გამეორებისთვის. დაემატა უტილიტა PipeWire-ის დონეების დასაყენებლად ბრძანების ხაზიდან. დაემატა snd-hdspe დრაივერი AIO, AIO Pro, RME HDSPe MADI, AES და RayDAT ბარათების მხარდაჭერისთვის. დაემატა DistroAV პაკეტი OBS Studio-ში აუდიოსა და ვიდეოს გადასაცემად NDI პროტოკოლების გამოყენებით. განახლდა პროგრამების ვერსიები: OBS Studio 32.1.0, FreeShow 1.5.9, QPrompt 2.0.1, RaySession 0.17.4, Patchance 1.3.2, Geonkick 3.7.0, BChoppr 1.12.8, harpwise 6.34.4 და blender 5.0.1.