დიაბეტით დაავადებულ ქალს ექსპერიმენტული ღეროვანი უჯრედების ერთი დოზის შემდეგ ინსულინი აღარ სჭირდება

კანადელმა ქალმა, რომელსაც 1 ტიპის დიაბეტი აქვს, თითქმის ათწლეული გაატარა გლუკოზის მონიტორსა და ინსულინის ინექციებზე დამოკიდებულმა — თუმცა მის ღვიძლში გადანერგილი ხელოვნურად შექმნილი ღეროვანი უჯრედების ერთი დოზის შემდეგ, ის ახლა თავისუფალია.

CTV-სთან ინტერვიუში, 36 წლის ამანდა სმიტმა ლონდონიდან (ონტარიო), აღწერა, თუ რას ნიშნავდა მისთვის ისეთი გარდამტეხი ექსპერიმენტის მონაწილეობა, რომელმაც მის ორგანიზმს კვლავ საკუთარი ინსულინის გამომუშავების საშუალება მისცა.

“მახსოვს, როგორ მეშინოდა და ამავდროულად აღფრთოვანებული ვიყავი,” – თქვა სმიტმა კვლევის შესახებ, “ახლა კი ეს უკვე ისტორიაა.”

მიუხედავად იმისა, რომ მდგომარეობა უმჯობესდება 1 ტიპის დიაბეტით დაავადებულებისთვის, რომელთა კუჭქვეშა ჯირკვალი ვერ გამოიმუშავებს საკუთარ ინსულინს, ეს მდგომარეობა მაინც დიდ ყურადღებას მოითხოვს და ხშირად ადამიანის სიცოცხლეს მინიმუმ 10-დან 12 წლამდე აკლებს. 25 წლის ასაკში დაგვიანებული იუვენილური დიაბეტის დიაგნოზის დასმის შემდეგ, ქალმა აღნიშნა, რომ დაავადების პროგნოზი მისთვის ყოველთვის “სიკვდილმისჯილობას” ჰგავდა.

“დასასრული ყოველთვის დიაბეტის რაიმე სახის გართულებაა,” – თქვა სმიტმა.

მას შემდეგ, რაც ის ღეროვანი უჯრედების კვლევაში ჩაერთო, რომელიც New England Journal of Medicine-ში გამოქვეყნებული ახალი ნაშრომის თემაა, ონტარიოელი ქალბატონისთვის ყველაფერი შეიცვალა.

სმიტსა და კიდევ 11 მონაწილეს საზღვრის ორივე მხარეს გადაუნერგეს სპეციალური ემბრიონული ღეროვანი უჯრედები, რომლებიც მოდიფიცირებული იყო ღვიძლში გასაზრდელად და ჰორმონების მწარმოებელ უჯრედებად გარდასაქმნელად, რომლებიც ინსულინს ისევე გამოყოფენ, როგორც ჯანმრთელი ადამიანის კუჭქვეშა ჯირკვალი.

ამ საკვლევი ჯგუფიდან 12-დან 10-ს მინიმუმ ერთი წლის განმავლობაში აღარ დასჭირვებია ინსულინის ინექციები. ტრევორ რაიხმანის, ტორონტოს საუნივერსიტეტო ჯანმრთელობის ქსელის დიაბეტის ტრანსპლანტაციის პროგრამის ქირურგიული დირექტორისა და ნაშრომის წამყვანი ავტორის თქმით, კვლევის “ბიოლოგიური შემცვლელები” წამებში ამოქმედდნენ.

“ღვიძლში ისინი აღიქვამენ პაციენტის სისხლში გლუკოზის დონეს და გამოყოფენ შესაბამის ჰორმონს,” – თქვა რაიხმანმა ღეროვანი უჯრედების იმპლანტების შესახებ. “არსებითად, ეს იგივეა, რასაც თქვენი ბუნებრივი… უჯრედები გააკეთებდნენ.”

რაც არ უნდა დაუჯერებელი იყოს ეს შედეგები, არსებობს ერთი პირობა: იმისათვის, რომ ღეროვანმა უჯრედებმა მუშაობა განაგრძონ, პაციენტებმა უნდა მიიღონ იმუნიტეტის დამთრგუნველი მედიკამენტები, რათა მათმა ორგანიზმმა არ უარყოს გადანერგილი უჯრედები — რაც ნიშნავს, რომ ისინი სხვა ადამიანებზე მეტად დაუცველები ხდებიან დაავადებების მიმართ. (ჩარლბი დინ კრიკი, 2022 წლის ფილმის “სევდის სამკუთხედი” ვარსკვლავი, ელენთის ამოკვეთის შემდეგ ათი წლის განმავლობაში იღებდა იმუნოსუპრესანტებს, როდესაც ფილმის გამოსვლიდან მალევე ინფექციით გარდაიცვალა).

სმიტისთვის, რომელიც 1 აგვისტოს იმპლანტაციის ორ წლისთავს იზეიმებს, ძველი ინსულინის ინექციებისა და დიაბეტური კომის საფრთხის გაცვლა ცხოვრების მაღალ ხარისხზე მარტივი გადაწყვეტილება იყო — იმის მიუხედავად, რომ ეს მას ავადმყოფობის მიმართ უფრო მოწყვლადს ხდის.

“დღეში სამჯერ რამდენიმე აბის დალევა არაფერია,” – თქვა მან მედიკამენტების რეჟიმის შესახებ. “ვიღებ საუზმესთან, სადილთან და ვახშამთან ერთად. ეს მარტივია.”

მიუხედავად ამისა, ასეთი იმუნოსუპრესია სახუმარო საქმე არ არის. როგორც რაიხმანმა CTV-ს განუცხადა, საკვლევი ჯგუფის ერთ-ერთი პაციენტი გარდაიცვალა და შესაძლოა მიზეზი სწორედ ის დაავადება გამხდარიყო, რომელიც მან იმუნოსუპრესანტების მიღების პერიოდში გადაიტანა — სწორედ ამიტომ, კვლევის შემდეგი ფაზა მიმართული იქნება ისეთი ღეროვანი უჯრედების იმპლანტების შექმნაზე, რომლებსაც ორგანიზმი არ უარყოფს.