Voyager 1 დედამიწიდან ერთი სრული სინათლის დღის მანძილს უახლოვდება — და მან NASA სერიოზულად შეაშინა

NASA-ს ხომალდი Voyager 1 ისტორიის დაწერის ზღვარზეა, თუმცა ხანდაზმულ აპარატს დედამიწასთან კავშირის შენარჩუნება ცოტათი უჭირს. სულ რამდენიმე კვირით ადრე, სანამ ის დედამიწიდან ერთი სრული სინათლის დღის მანძილზე დაშორებული პირველი ხელთქმნილი ობიექტი გახდებოდა, ზონდი მცირე ხნით დადუმდა, და NASA-ს ინჟინრები დღემდე ცდილობენ იმის გარკვევას, თუ რამ გამოიწვია ეს.

NASA-მ Voyager 1-თან კავშირი ოქტომბრის შუა რიცხვებში დაკარგა მას შემდეგ, რაც ინჟინრებმა ვერ შეძლეს მისი რადიოსიგნალის დაფიქსირება 24-საათიანი ინტერვალით განხორციელებული ორი საკომუნიკაციო მცდელობისას. სიგნალი მეორე მცდელობიდან ერთი დღის შემდეგ კვლავ გამოჩნდა, თუმცა ინჟინრები ჯერ კიდევ იკვლევენ შეფერხების გამომწვევ მიზეზს, იტყობინება NASA.

1977 წელს გაშვებულმა Voyager 1-მა დედამიწიდან გასაოცარი მანძილი — 16 მილიარდი მილი (26 მილიარდი კილომეტრი) — გაიარა, თუმცა NASA-ს ინჟინრები მისთვის ხელის ჩაქნევას ჯერ არ აპირებენ. ვარსკვლავთშორის სივრცეში ხომალდის ისედაც გამორჩეული მოგზაურობის გასახანგრძლივებლად, გუნდმა ცოტა ხნის წინ ენერგიის დაზოგვის გადამწყვეტი მანევრი განახორციელა, რამაც შესაძლოა ხანდაზმული ზონდის მუშაობის ვადა თავდაპირველად ნავარაუდევზე მეტად გაახანგრძლივოს.

სიგნალის დაკარგვა

პლანეტათშორის კოსმოსურ ხომალდებთან კომუნიკაციისთვის NASA ეყრდნობა თავის ღრმა კოსმოსის ქსელს (DSN) — გიგანტური რადიოანტენების სისტემას, რომელიც მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილშია განთავსებული. 18 და 19 ოქტომბერს, DSN-მა 24-საათიანი ინტერვალით განხორციელებული ორი გეგმური მცდელობისას Voyager 1-ის რადიოსიგნალი ვერ დააფიქსირა.

ხომალდთან კავშირი ერთი დღის შემდეგ, 20 ოქტომბერს აღდგა და მას შემდეგ გუნდი ახერხებს Voyager 1-თან კონტაქტის შენარჩუნებას. NASA-ს ინჟინრები ჯერ კიდევ იკვლევენ კავშირის შეწყვეტის მიზეზს.

თუმცა, გუნდმა დაადგინა, რომ კავშირის შეწყვეტისას გაითიშა Voyager 1-ის სამართავი ძრავების ერთ-ერთი ჯგუფი, რამაც სარეზერვო ძრავების ავტომატური ჩართვა გამოიწვია. ხომალდი დაპროგრამებულია ამ ჩანაცვლების განსახორციელებლად, თუკი ბორტკომპიუტერები ძრავებთან დაკავშირებულ პოტენციურ პრობლემას დააფიქსირებენ.

ეს ავტომატური რეაქცია ხომალდს სტაბილურ, უსაფრთხო კონფიგურაციაში გადაიყვანს და აჩერებს ჩვეულ რეჟიმში მუშაობას, რაც ინჟინრების გუნდს აძლევს დროს პრობლემის გამოსაკვლევად და ზომების მისაღებად.

„ეს პირველი შემთხვევაა, როცა ხომალდმა მსგავსი რამ გააკეთა, თუმცა მისიაში იმ ეტაპზე ვართ, როდესაც მოულოდნელობებს უნდა ველოდოთ,“ — განაცხადა სამხრეთ კალიფორნიაში მდებარე NASA-ს რეაქტიული მოძრაობის ლაბორატორიის (JPL) Voyager-ის მისიის ხელმძღვანელმა ქარიმ ბადარუდინმა. „მოხარულნი ვართ, რომ Voyager 1-თან კავშირი აღდგა, და ერთი სული გვაქვს გავიგოთ, რა მოხდა სინამდვილეში.“

ერთი სინათლის დღის მანძილზე

მოსალოდნელია, რომ Voyager 1 დედამიწიდან ერთი სინათლის დღის მანძილს 18 ნოემბერს მიაღწევს. ამ მომენტში ხომალდი დედამიწიდან 16,09 მილიარდი მილით (25,89 მილიარდი კილომეტრით) იქნება დაშორებული — ანუ იმ მანძილით, რომელსაც სინათლე ერთ დღეში გადის. ეს ნიშნავს, რომ დედამიწიდან Voyager 1-მდე შეტყობინების მისაღწევად 24 საათი იქნება საჭირო, და პირიქით.

„თუ გსურთ, Voyager-ს ‘გამარჯობა’ უთხრათ, თქვენ გზავნით შეტყობინებას, შემდეგ მიდიხართ სახლში და ორი დღე ელოდებით, სანამ პასუხს მიიღებთ,“ — განაცხადა JPL-ის Voyager-ის პროექტის ხელმძღვანელმა სუზან დოდმა.

მისიის დაწყებისას ხომალდზე 10 სამეცნიერო ხელსაწყო მუშაობდა, რომელთაგან ზოგიერთი უკვე გაითიშა ენერგიის დაზოგვისა და ამ ლეგენდარული ზონდის სიცოცხლისუნარიანობის შესანარჩუნებლად. ტყუპი Voyager-ის ზონდები ენერგიას იღებენ პლუტონიუმის დაშლის სითბოსგან, რომელიც ელექტროენერგიად გარდაიქმნება. ყოველწლიურად ხანდაზმული ხომალდი დაახლოებით 4 ვატ ენერგიას კარგავს.

NASA-ს ენერგიის დაზოგვის ბოლოდროინდელმა მანევრმა, სახელწოდებით „დიდი აფეთქება“ (big bang), გამორთო სამი მოწყობილობა Voyager 1-ის ბორტზე და ისინი სამი ნაკლები სიმძლავრის ალტერნატივით ჩაანაცვლა. ამ ბოლოდროინდელი მცდელობის გარეშე, Voyager 1-ს მოუწევდა კიდევ ერთი ხელსაწყოს გათიშვა 2027 წლის ზაფხულისთვის. ახლა ხომალდი ვარსკვლავთშორის სივრცეში მოგზაურობს და აგროვებს უძვირფასეს მონაცემებს ჰელიოსფეროს — მზის მიერ შექმნილი ნაწილაკებისა და მაგნიტური ველების დამცავი გარსის — მიღმა არსებული რეგიონის შესახებ.

დედამიწიდან ერთი სინათლის დღის მანძილთან მიახლოებისას, Voyager 1 გარემოში ვერანაირ ცვლილებას ვერ დააფიქსირებს. სამაგიეროდ, ეს ეტაპი იქნება შთამბეჭდავი შეხსენება ხომალდის არაჩვეულებრივი მოგზაურობისა და მისი უნარისა, გააგრძელოს გზა ვარსკვლავთშორისი სივრცის დაუნდობელ უკიდეგანობაში.

წყარო: Gizmodo — Passant Rabie