#science

AI

NVIDIA და Eli Lilly წამლების შესაქმნელ ხელოვნური ინტელექტის ლაბორატორიაში 1 მილიარდ დოლარს დააბანდებენ

NVIDIA-მ და ფარმაცევტულმა გიგანტმა Eli Lilly-მ ხუთი წლის განმავლობაში 1 მილიარდ დოლარამდე ინვესტიციით ერთობლივი AI ლაბორატორიის შექმნის შესახებ გამოაცხადეს. ლაბორატორია სან-ფრანცისკოში განთავსდება და Lilly-ის ბიოლოგებსა და ქიმიკოსებს NVIDIA-ს ინჟინრებთან გააერთიანებს, რათა ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით წამლების 24/7 რეჟიმში შემუშავება მოხდეს. პროექტის საკვანძო იდეაა ექსპერიმენტების დახურული ციკლი, სადაც „სველი“ ლაბორატორიები რეალური ცდებით, გამოთვლით „მშრალ“ ლაბორატორიებთან ერთად იმუშავებენ. […]

დავით მაჭახელიძე2026-01-23T08:24:41

მეცნიერება

დაკვირვებადი სამყარო 93 მილიარდი სინათლის წელია, მაგრამ რა არის მის მიღმა? აი, რა არ შეგვიძლია დავინახოთ…

ასტრონომები ამას დაკვირვებად სამყაროს უწოდებენ, და მისი მასშტაბი და საზღვრები ავლენს როგორც მეცნიერების პროგრესს, ისე ჯერ კიდევ გადაუჭრელ საიდუმლოებებს. რა არის დაკვირვებადი სამყარო სამყარო უზომოდ ვრცელია და ის ნაწილიც კი, რისი დანახვაც შეგვიძლია, მთელის მხოლოდ ნაწილს წარმოადგენს. ასტრონომები ამას დაკვირვებად სამყაროს უწოდებენ, და მისი მასშტაბი და საზღვრები ავლენს როგორც მეცნიერების პროგრესს, ისე ჯერ კიდევ გადაუჭრელ […]

დავით მაჭახელიძე2025-09-04T06:31:20

საინტერესო

მსოფლიოში პირველი „მიკროტალღური ტვინი“

კორნელის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა შეიმუშავეს პროცესორი, რომელსაც უკვე „მიკროტალღური ტვინი“ შეარქვეს. გამარტივებული ჩიპი მუშაობს ანალოგური, და არა ციფრული, პრინციპებით. მას შეუძლია ერთდროულად და ზედმეტად სწრაფად დაამუშაოს მონაცემები მიკროტალღური კომუნიკაციის პრინციპების გამოყენებით. ძალიან ხშირად ტვინის მუშაობას კომპიუტერის მუშაობას ადარებენ, მაგრამ მნიშვნელოვან მომენტს უშვებენ მხედველობიდან. ჩვენი ნეირონები მუშაობენ ნეიროჰორმონების, ნეირომედიატორების და ნეირონული კავშირების ანალოგურ კოქტეილზე, რომლებიც წარმოქმნიან ცნობიერების […]

დავით მაჭახელიძე2025-08-24T06:56:44

Featured

მეცნიერებმა “ახალი ფერი” აღმოაჩინეს, რომელიც ჯერ არავის ქონდა ნანახი

მეცნიერთა ჯგუფი აცხადებს, რომ აღმოაჩინეს ახალი ფერი, რომელიც ადამიანს აქამდე არასოდეს უნახავს. კვლევა ჩატარდა ექსპერიმენტის შედეგად, რომელშიც აშშ-ში მომუშავე მკვლევრებმა თვალებში ლაზერული იმპულსები გაუშვეს. ბადურის კონკრეტული უჯრედების სტიმულირებით, მონაწილეები აცხადებენ, რომ იხილეს ლურჯ-მწვანე ფერი, რომელსაც მეცნიერებმა “ოლო” უწოდეს, თუმცა ზოგიერთი ექსპერტი ამბობს, რომ ახალი ფერის არსებობა “სადავოა”. პარასკევს ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნებული დასკვნები კვლევის თანაავტორმა, […]

დავით მაჭახელიძე2025-04-20T09:18:48

Featured

სინათლე ზემყარ მატერიად გარდაქმნეს

Nature-ს მოხსენებების თანახმად, მკვლევარებმა ლაზერული სხივის ზეგამტარად გარდაქმნით უდიდეს მიღწევას მიაღწიეს, რაც კვანტური ფიზიკის მნიშვნელოვანი წინსვლაა და მატერიის ეგზოტიკური მდგომარეობების შესწავლის ახალ გზებს ხსნის. ლაზერული სხივის ზეგამტარ მდგომარეობად გარდაქმნა კვანტური ფიზიკის მნიშვნელოვანი წინსვლაა. მკვლევარებმა ამას მიაღწიეს სპეციალურად შექმნილი გალიუმის არსენიდის ნაჭერზე ლაზერის სხივის გასროლით, რომელსაც ქედები ჰქონდა. მასალასთან სინათლის ურთიერთქმედების შედეგად წარმოიქმნა პოლარიტონები – სინათლისა […]

დავით მაჭახელიძე2025-03-12T20:11:23

მეცნიერება

ახალი მოდელი გონიერი სიცოცხლის გარდაუვალობაზე მიუთითებს

ახალი კვლევა, რომელიც გამოქვეყნდა 2025 წლის თებერვალში, ეჭვქვეშ აყენებს ინტელექტუალური ცხოვრების ევოლუციის დიდი ხნის “მძიმე ნაბიჯების” მოდელს და ვარაუდობს, რომ ადამიანის მსგავსი ინტელექტი შეიძლება იყოს პლანეტარული განვითარების უფრო სავარაუდო შედეგი, ვიდრე ადრე ეგონათ. ტრადიციული მძიმე ნაბიჯების მოდელი 1983 წელს ფიზიკოს ბრენდონ კარტერის მიერ შემოთავაზებული მძიმე ნაბიჯების მოდელი ამტკიცებდა, რომ ინტელექტუალური სიცოცხლე წარმოიშვა ძალზე ნაკლებად სავარაუდო […]

დავით მაჭახელიძე2025-03-03T23:39:47

Featured

ფეროელექტრული ტრანზისტორები

ფეროელექტრული ტრანზისტორები, განსაკუთრებით ფეროელექტრული ველის ეფექტის ტრანზისტორები (FeFET-ები), წარმოჩნდნენ როგორც პერსპექტიული მოწყობილობები მომავალი თაობის მეხსიერებისა და გამოთვლითი აპლიკაციებისთვის. ფეროელექტრული მასალების ტრანზისტორულ სტრუქტურებში ინტეგრირებით, ეს მოწყობილობები გვთავაზობენ უნიკალურ შესაძლებლობებს, როგორიცაა არააქროლადი მეხსიერების შენახვა, დაბალი ენერგომოხმარება და ნეირომორფული გამოთვლების პოტენციალი, რაც პასუხობს თანამედროვე ნახევარგამტარული ტექნოლოგიის ძირითად გამოწვევებს. FeFET-ების მიმოხილვა და უპირატესობები FeFET-ები აერთიანებენ ფეროელექტრულ მასალას ნახევარგამტართან ტრანზისტორულ […]

დავით მაჭახელიძე2024-07-30T22:31:10

AI

ხელოვნური ინტელექტი აზრებისგან გამოსახულებას ქმნის

ელოვნური ინტელექტის უახლესმა მიღწევებმა მკვლევარებს საშუალება მისცა რეკონსტრუირება მოახდინონ გამოსახულებების ადამიანის ტვინის აქტივობიდან, ფაქტობრივად “წაიკითხონ” ვიზუალური აზრები. ეს რევოლუციური ტექნოლოგია აერთიანებს დახვეწილ ხელოვნური ინტელექტის მოდელებს ნეიროვიზუალიზაციის მეთოდებთან, როგორიცაა ფუნქციური მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (ფმრტ), რათა ინტერპრეტაცია გაუკეთოს და აღადგინოს ვიზუალური გამოცდილებები ტვინის სკანირების საფუძველზე. მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ ადრეულ ეტაპზეა, ნეირომეცნიერებისა და ხელოვნური ინტელექტის ეს გადაკვეთა […]

დავით მაჭახელიძე2024-07-07T08:27:29

მეცნიერება

მეცნიერებმა ნანომეტრზე მცირე ტრანზისტორების შექმნა შეისწავლეს

კვლევითმა ჯგუფმა ვან-დერ-ვაალსის კვანტური სხეულების ცენტრის დირექტორის, ინსტიტუტი ფუნდამენტური მეცნიერების (IBS) ჯო მუნ ჰოს ხელმძღვანელობით, განახორციელა ახალი მეთოდი ლითონის ერთგანზომილებიანი მასალების ეპიტაქსიალური ზრდის, რომელთა სიგანე 1 ნმ-ზე ნაკლებია. ჯგუფმა ეს პროცესი გამოიყენა ორგანზომილებიანი ნახევარგამტარული ლოგიკური სქემების ახალი სტრუქტურის დასამუშავებლად. აღსანიშნავია, რომ მათ ერთგანზომილებიანი ლითონები გამოიყენეს ულტრამინიატურული ტრანზისტორის კარიბჭის ელექტროდად. ორი განზომილებიანი (2D) ნახევარგამტარული ბაზირებული ინტეგრირებული […]

დავით მაჭახელიძე2024-07-04T05:03:45

მეცნიერება

ვარპ ტექნოლოგია Star Trek-დან არც ისე შორეული მომავლის პერსპექტივაა

Star Trek-ის კიდევ ერთი ტექნოლოგია უფრო მეცნიერული აღმოჩნდა, ვიდრე ფანტასტიკა. DARPA-ს მიერ დაფინანსებულმა მეცნიერებმა შექმნეს ეგრეთ წოდებული “warp bubble” – სივრცის რეგიონი, რომელსაც შეუძლია სინათლის სიჩქარეზე უფრო სწრაფად გაფართოება ან შეკუმშვა. ამის შესახებ ნასას warp drive-ის ყოფილი სპეციალისტი ჰაროლდ უაითი იტყობინება. ეს არის პირველი რეალური “warp motion bubble” შექმნილი ლაბორატორიაში. რაც, ყოველ შემთხვევაში, ადასტურებს, რომ […]

დავით მაჭახელიძე2022-10-19T03:06:19

Featured

ჯეიმს ვების ტელესკოპმა მიაღწია ლა გრანჟის წერტილს L2

ტელესკოპმა დაასრულა თავისი მოგზაურობის მნიშვნელოვანი ეტაპი და უკვე მიაღწია ლაგრანჟის წერტილს L2 სისტემაში “მზე-დედამიწა” რომელიც 1,5 მილიონი კილომეტრითაა დაშორებული დედამიწიდან. ეს საბოლოო წერტილია აპარატისთვის, რომლეზეც ის 5-10 წლის განმავლობაში იმუშავებს. შემდეგი 5 თვის განმავლობაში NASA-ს ინჟინრები ობსერვატორიის სამეცნიერო მოწყობილობების გამართვას, სარკეების გასწორებასა და სისტემის გაგრილებას მოახდენენ.

დავით მაჭახელიძე2022-01-25T11:30:00

Featured

ჯეიმს ვების ტელესკოპი წარმატებით გაუშვეს კოსმოსში

ჯეიმს ვების ტელესკოპი რაკეტა “არიანი-5”-მა გაიყვანა კოსმოსში კურუს კოსმოდრომიდან, რომელიც ფრანგულ გვიანაშია. გაშვებამ წარმატებით ჩაიარა. “ჯეიმს ვები” ოთხი კვირის განმავლობაში იმოძრავებს ლაგრანჟის მეორე წერტილისკენ, რომელიც 4-ჯერ უფრო შორსაა დედამიწიდან ვიდრე მთვარე და 1,5 მილიონი კილომეტრითაა დაშორებული მზის მიმართულებით. 2021 წლის გაზაფხულში NASA-მ დაამტკიცა 286 სამეცნიერო პროგრამა, რომელიც ტელესკოპის მიზანს წარმოადგენს. ტელესკოპი ეგზობლანტეტებს, გალაქტიკებს, გალაქტიკათაშორის სივრცეს, […]

დავით მაჭახელიძე2021-12-28T00:15:16

მეცნიერება

მეცნიერებმა ორ განზომილებიანი ზემყარი სხეული შექმნეს

ზემყარი სხეულების არსებობა ჯერ კიდევ 1969 წელს იწინასწარმეყველეს და დიდი ხნის განმავლობაში სწავლობდნენ ზედენად ჰელიმუმს იმ იმედით, რომ აღმოაჩენდნენ მყარ კრისტალურ სტრუქტურას ზედენადი სითხის თვისებებით. მიუხედავად ათეულობით წლები კვლევებისა ზესიმყარე ჰელიუმში ვერ დააფიქსირებს. ზემყარი სხეულები ერთდროულად ავლენენ მყარი სხეულისა და ზედენადი სითხის თვისებებს. ასეთ სხეულებს ატომების მოწესრიგებული სტრუქტურა აქვთ, ისინი დენადი არიან და არ წარმოქმნიან […]

დავით მაჭახელიძე2021-08-22T17:42:33

Featured

Google-მა პირველი დროის კრისტალი შექმნა

სტენფორდის პრინსტონის და სხვა უნივერსიტეტების მკვლევარების ჯგუფმა, რომლებიც Google-ის კვანტური გამოთვლების ლაბორატორიასთან თანამშრომლობენ განაცხადეს, რომ პირველი დროის კრისტალი შექმნეს კვანტურ პროცესორზე. ნაშრომი გამოქვეყნებულია 2021 წლის 28 ივლისს (arXiv:2107.13571v1) დროის კრისტალი (ტემპორალური კრისტალი) – მატერიის განსაკუთრებული ფაზური მდგომარეობაა, რომლის დროსაც პერიოდულად იცვლება მისი სტრუქტურა ენერგიის შთანთქმის ან გამოყოფის გარეშე, რაც თერმოდიანმიკის მეორე კანონს ფორმალურად არღვევს. მკვლევარები […]

დავით მაჭახელიძე2021-08-03T16:23:15

Featured

მეცნიერებმა სუფთა ენერგიისგან მატერია შექმნეს

ფიზიკოსები, რომლებიც ა.შ.შ-ი ბრუკჰეივენის ეროვნულ ლაბორატორიაში STAR დეტექტორზე მუშაობენ თქვეს, რომ მატერიის ახალი ფორმა აღმოაჩინეს. მათ 80 წლის წინ ნაწინასწარმეტყველები ორი ფიზიკური მოვლენის დასტური მიიღეს. ექსპერტებმა დაამტკიცეს, რომ მატერიის შექმნა პირდაპირ შუქისგანაა შესაძლებელი და რომ მაგნეტიზმს შეუძლია პოლარიზებული ფოტონების გამრუდება ვაკუუმში. დასტური იმაშია, რომ ელექტრონებისა და პოზიტრონების წყვილების შექმნა ძალიან ენერგიული ფოტონებითაა შესაძლებელი, რომლებიც სინათლის […]

დავით მაჭახელიძე2021-08-01T14:17:24

Featured

NASA-მ ჰაბლის ორბიტალურ ტელესკოპთან კავშირი დაკარგა

ცნობილი გახდა, რომ უკვე ერთ კვირაზე მეტია არ მუშაობს ჰაბლის ორბიტალური ტელესკოპი, რისი მიზეზიც მისი სასარგებლო დატვირთვის კომპიუტერში მეხსიერების დეგრადაციაა. NASA-ს სპეციალისტები ცდილობენ მოწყობილობის ხელახლა ჩართვას, მისი სარეზერვო კვების მოდულებზე გადართვით და სხვა სისტემებსი გადატვირთვით. სასარგებლო დატვირთვის კომპიუტერი ჰაბლის მთავარი კომპონენტია, რომელიც სამეცნიერო მოწყობილობების მუშაობაზე აგებს პასუხს. მიმდინარე მომენტისთვის ტელესკოპი დროებით ან შესაძლოა სამუდამოდ დარჩეს […]

დავით მაჭახელიძე2021-06-22T12:11:14

Featured

გერმანელმა ფიზიკოსმა ვარპ-ძრავის კონცეფცია შექმნა, რომელიც ბუნების კანონებს არ არღვევს

აბსოლუტურად ფანტასტიური ვარპ-ძრავი საინტერესოა იმით, რომ მისი მუშაობის პრინიციპი არანაირად არ არღვევს ფიზიკის კანონებს. მსგავსი მოწყობილობის შექმნისთვის საჭირო იქნება არ არსებული მატერიალები შეუძლებელი თვისებებით. მაგალითად მატერიალი უარყოფითი ენერგიის სიმკვრივით. მიუხედავად ამისა გერმანელმა ფიზიკოსმა შეიწავლა ადრინდელი ნაშრომები ამ თემაზე და გამოსავალი იპოვა, რომელიც საშუალებას იძლევა თეორიულად აღვწეროთ გადაადგილების მეთოდი, რომელიც არ მოითხოვს ეგზოტიკურ და ანომალიურ მატერიას. […]

დავით მაჭახელიძე2021-03-13T04:25:09

Featured

2020 წელს დედამიწა უფრო სწრაფად ბრუნავდა

2020 წელს დედამიწის ბრუნვის სიჩქარე ოდნავ გაიზარდა და ეს ტრენდი 2021 წელსაც შენარჩუნდება, ამიტომ მომავალ ახალ წელს არ მოხდება წუთის დამატება და მისი გამოკლება იქნება საჭირო. მეცნიერებმა შეამჩნიეს, რომ პლანეტის ბრუნვის სიჩქარე ოდნავ გაიზარდა და უზუსტესმა საათები მისგან ჩამორჩებიან. მათი მონაცემებით 28 ყველაზე მოკლე დღე დაკვირვების მთელი ისტორიის განმავლობაში (1960 წლიდან) გასულ წელს დაფიქსირდა. დედამიწაზე […]

დავით მაჭახელიძე2021-01-12T09:51:12

კოსმოსი

პუერტო-რიკოში არესიბოს რადიოტელესკოპი ჩამოინგრა

305 მეტრიანი არესიბოს რადიოტელესკოპი ერთ-ერთი უდიდესი ასტრონომიული ობსერვატორია იყო, რომლის ნგრევაც მიმდინარე წლის აგვისტოში დაიწყო, ხოლო ნოემბერში მისი დაშლა გადაწყვიტეს. გუშინ დაახლოებით 01:55-ზე ტელესკოპის ინსტრუმენტული პლატფორმა ჩამოინგრა, რამაც ანტენისა და გარშემო ობიექტების დაზიანება გამოიწვია. ნგრევას მსხვერპლი არ მოყოლია. ექსპერტები ცდილობენ შეაფასონ ზარალი და პოტენციური საფრთხე გარემოსთვის კონსტრუქციის ნგრევის შედეგად. სამუშაოების დასრულებისთანავე შეეცდებიან ობსერვატორია სხვა დაკვირბებვებისთვის […]

დავით მაჭახელიძე2020-12-02T21:32:10

Featured

ვენერაზე სიცოცხლის არსებობის მეორე ნიშანი აღმოაჩინეს

მეცნიერებმა ვენერაზე უმრტივესი ამინომჟავა გლიცინი აღმოაჩინეს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ პლანეტაზე შესაძლოა სიცოცხლე არსებობს. ამის შესახებ arXiv-ზე გამოქვეყნებულ სტატიაში არიჯ მანა საუბრობს, რომელიც დასავლეთ ბენგალიში მიდნაპურის კოლეჯში მოღვაწეობს. “ასტოფიზიკაში, ქიმიურ ფიზიკაში და ბიოფიზიკაში უმარტივესი ამინომჟავების სინთეზის მეთოდებში გლიცინს ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს სიცოცხლის წარმოშობასა და ევოლუციისათვის” – ამბობს კვლევის ავტორი. ელემენტის პოვნა შესაძლებელი გახდა ატაკამის […]

დავით მაჭახელიძე2020-10-18T22:16:44

კოსმოსი

ბეთელჰეიზე – სუპერნოვა მალე აფეთქდება?

ვარსკვლავი ბეთლჰეიზე ორიონის თანავარსკვლავედშია, ის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ცის ყველაზე კაშკაშა ობიექტია. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ასაკი 8,5 მილიონი წელია, რაც ძალიან ცოტაა კოსმოლოგიური საზომებით – ის უკვე კვდება და შესაძლოა დედამიწის ცაზე ნათელ ლაქად გადაიქცეს, რომელიც სიკაშკაშით სრულ მთვარესაც კი შეიძლება შევადაროთ. მიუხედავად პროგნოზებისა ვარსკვლავი არ ფეთქდება და სიკაშკაშეს კარგავს მხოლოდ. შესაძლოა ფიზიკოსები ცდებიან და […]

დავით მაჭახელიძე2020-01-09T23:26:53

Featured

მოსწავლე გამომგონებელთა და მკვლევართა კომისიამ კონკურსში გამარჯვებულები გამოავლინა

მოსწავლე გამომგონებელთა და მკვლევართა ,,ლეონარდო და ვინჩის“ 2018 წლის კონკურსის საკონკურსო კომისიამ, კონკურსის დასკვნით ეტაპზე წარდგენილი 18 საკონკურსო განაცხადი შეაფასა და 2018 წლის კონკურსში გამარჯვებულები გამოავლინა. ინფორმაციას განათლების სამინისტრო ავრცელებს.  მოსწავლეებმა ნამუშევრები გამოფენაზე წარადგინეს და საკუთარი სემოქმედება დამთვალიერებლებს გააცნეს. კონკურსში მონაწილეობდნენ მოსწავლეები მე-7 დან 12 კლასის ჩათვლით. გრანპრის მფლობელი გახდნენ: დეა ილარიონოვა; შორენა გუჯაბიძე; მარინა გუჯაბიძე პროექტი: […]

tamar dzindzibadze2018-11-18T15:27:19

Featured

კავკასიის ტექნოლოგიების სკოლის პროფესორი წლის საუკეთესო ახალგაზრდა მეცნიერად დასახელდა

შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის 2018 წლის კონკურსში „ჯილდო წლის საუკეთესო ახალგაზრდა მეცნიერთა და მეცნიერთა ჯგუფებისთვის“ გამარჯვებული გახდა – მაქსიმ იავიჩი. მაქსიმი 33 წლის მათემატიკის დოქტორი, კომპიუტერული მეცნიერების პროფესორია. ის აქტიურად მუშაობს კიბერ უსაფრთხოების მიმართულებით, არის პროფესორი და კიბერ უსაფრთხოების მიმართულების ხელმძღვანელი კავკასიის უნივერსიტეტში. აგრეთვე არის სამეცნიერო კიბერ უსაფრთხოების ასოციაციის პრეზიდენტიც. მეტი ინფორმაცია შეგიძლიათ […]

tamar dzindzibadze2018-10-19T21:41:16

Featured

“ჩვენი მიზანია, განათლებისა და მეცნიერების სექტორი დომინანტი იყოს ჩვენს ეკონომიკაში” – ბახტაძე

2-5 ოქტომბერს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი COMET საერთაშორისო კოლაბორაციის ინტეგრაციის სამუშაო შეხვედრას მასპინძლობს. შეხვედრა საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა მამუკა ბახტაძემ გახსნა. როგორც მან ღონისძიების გახსნაზე განაცხადა, მისი სტრატეგიული მიზანია ის, რომ განათლებისა და მეცნიერების სექტორი დომინანტი იყოს ეკონომიკაში და ჰქონდეს მინიმუმ ორნიშნა ციფრი. „მოგეხსენებათ, 2 წლის წინ მთავრობამ საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში დააფინანსა ბირთვული და ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკის თანამედროვე […]

tamar dzindzibadze2018-10-02T20:00:43